Instituut Geubbels in Duiven

Onderwijs en Zorg
Lettertype
  • Kleiner Klein Medium Groot Groter
  • Standaard Helvetica Segoe Georgia Times

DUIVEN - Instituut Geubbels

brainwash
 

Instituut Geubbels (1892 - 1944)

Momenteel (nog) in gebruik als politiebureau in Duiven, gelegen aan de Rijksweg 56, 6921 AJ. In dit artikel beschrijven we de geschiedenis van dit pand.

  • 000
  • 001
  • 002
  • 003
  • 017

Verleden ontmoet heden

Petrus Matthias Geubbels 

Van 1892 tot omstreeks 1944 was hier namelijk ‘Instituut Geubbels’ gevestigd. Een (exclusieve) kostschool voor jongens die zeer hoog stond aangeschreven in Nederland. Het was één van de weinige katholieke internaten waar niet de geestelijken maar de leken het voor het zeggen hadden.

Instituut Geubbels was overigens niet de eerste kostschool in Duiven. Op verzoek van pastoor J. Westerman van de R.K. Kerk in Duiven (en deken van het dekenaat Doesburg) werd in 1876 de uit Arcen afkomstige Petrus Matthias Geubbels (*09-12-1848, Arcen - † 12-12-1937, Duiven) naar Duiven gehaald en aangesteld als hoofdonderwijzer.

Beperkte leermiddelen

Er was al wel een openbare school in Duiven maar dat had niet veel om het lijf. Een zeer karig gebouw met beperkte leermiddelen. De kinderen in Duiven, Groessen en Loo hadden eigenlijk geen tijd (of geld) om naar school te gaan. Er was immers nog geen leerplichtwet en de kinderen moesten vaak thuis helpen in de tuinderij of het boerenbedrijf. Om het onderwijs in Duiven vorm te kunnen gaan geven was een nieuw schoolgebouw nodig met meer en betere leermiddelen.

Burgemeester H.J.H. Libourel

Petrus Matthias Geubbels was getrouwd met burgemeestersdochter Dorothé Maria Josephina Zweers en begaf zich in betere kringen.Geubbels stond op goede voet met burgemeester H.J.H. Libourel en samen met de burgemeester hebben zij het in 1882 voor elkaar gekregen om een nieuwe openbare school te openen.

De nieuwe school omstreeks 1915

De Uyterling

De school werd gebouwd aan de Rijksweg (vroeger de Rijksstraatweg) in Duiven, ter hoogte van ‘de Uyterling’. Om dit te koppelen aan het heden (2018): aan de overkant van `Sascha Diertotaal` en `de Ploenhof`. Dit nieuwe en moderne schoolgebouw kreeg ook landelijk veel aandacht. Het zou de norm gaan worden van het nieuwe onderwijs in Nederland. Het werd een school met hoofdenwoning waar dhr. Geubbels met zijn gezin zijn intrek nam.

Grotere kostschool

Door de gezinsuitbreiding van de familie Geubbels, de inwonende leerlingen (ook wel commensalen genoemd) en de huishoudelijke hulpen (twee dienstmeiden) was dit nieuwe onderkomen en schoolgebouw al gauw te klein geworden. De vele aanmeldingen van nieuwe (interne en externe) leerlingen, ook vanuit Duitsland en België, hebben Geubbels doen besluiten om op zoek te gaan naar een ruimere woning. Om aan de vraag te kunnen voldoen was ook een grotere (kost)school nodig.

Ontslagbrief

De inwonende leerlingen kregen in de avond namelijk ook bijles van hoofdonderwijzer Geubbels. De ruimere woning werd in 1891 gevonden in de voormalige burgemeesterswoning (het huidige politiebureau). In 1891 diende Geubbels, middels een handgeschreven brief, zijn ontslag in bij de gemeenteraad in Duiven om geheel op eigen kosten voor zichzelf te kunnen gaan beginnen.

thestone

Zijn opvolger van de openbare school werd in 1892 dhr. Gerrits. Na dhr. Gerrits waren (o.a.) achtereenvolgend onderwijzer van der Ven, Jan Hendrik Beerling, van Gemert en Scholten directeur van deze school. In de jaren (negentien)`50 was dit een katholieke school en werden de jongens en meisjes strikt van elkaar gescheiden.

Pastoor van Hout

Pastoor van Hout van de R.K. kerk in Duiven was groot voorstander van gescheiden onderwijs; hij liet een muur metselen om de jongens en de meisjes van elkaar te scheiden. De Mariaschool aan de Schoolstraat in Duiven zou later als `meisjesschool` dienen. De school ter hoogte van de Uyterling is de voorloper van het huidige IKC Remigius in Duiven.

Instituut Geubbels
  • 005
  • 006
  • 007
  • 008
  • 009
instituut Geubbels omstreeks 1915
 
Burgemeesterswoning

Deze voormalige burgemeesterswoning van burgemeester H.J.H. Libourel werd, na zijn vertrek als notaris naar Beek-Ubbergen, rond het jaar 1891 grondig verbouwd. Deze verbouwing was noodzakelijk om als kostschool (internaat) dienst te kunnen gaan doen. Het nieuwe onderkomen kreeg de naam `Instituut Geubbels`. Ook dit nieuwe onderkomen kreeg enorm veel belangstelling in heel het land (en daarbuiten) en ook dit instituut bleek, gezien de aanvragen, een enorm succes.

“Het instituut, waarvan het leerlingenaantal ook daarna bleef groeien, genoot een uitstekende naam in den lande.”

Rijkeluiskinderen

Doordat het instituut ontzettend veel aanmeldingen van leerlingen bleef ontvangen (voornamelijk `rijkeluiskinderen`) waren er ook meer onderwijzers nodig. Die onderwijzers hadden de titel ‘secondant’ (hulpje van de baas). Zowel de leerlingen als secondanten verbleven vaak intern in het instituut en hadden een eigen kamer. Zowel de secondanten als de leerlingen hadden weinig vrije tijd en werden erg kort gehouden. Het (zeer prijzige) instituut had haar naam en aanzien hoog te houden.

Streng beleid

De leerlingen mochten (in hun vrije tijd) niet van het terrein af. Er was geen ruimte voor `rare fratsen` en gekkigheid die de goede naam van het instituut zouden kunnen aantasten. De leerlingen volgden ook op zaterdag lessen als wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Er was inmiddels ook een gymnastieklokaal en een chemisch laboratorium aanwezig. Het gymnastieklokaal werd ook gebruikt als kapel.

010011

Herenhuis aan de Rijksweg

In de hoogtijdagen had het instituut ook de beschikking over het herenhuis aan de Rijksweg 34. Voordat er van dit herenhuis gebruik kon worden gemaakt werd dit herenhuis in 1906 verbouwd. De lessen werden gevolgd in het instituut en in de avonduren maakte zoon Adriaan Geubbels met een aantal leerlingen gebruik van dit herenhuis. Het instituut had in die tijd meer dan dertig leerlingen.

Mon Repos

In 1904 was er ook al een bouwaanvraag ingediend bij de gemeente voor een woonhuis en een derde klaslokaal. Dit (nieuw te bouwen) woonhuis is het pand waar heden (2018) Makelaardij Bosman/Rietbergen is gevestigd, eveneens aan de Rijksweg in Duiven. Dit huis was bekend onder de naam `Mignon` en later `Mon Repos`. Na het overlijden van Petrus Matthias Geubbels in 1937 heeft meester Braakman dit huis enige tijd bewoond.

013014

De tarieven

Een gemiddelde kostschool kostte in de jaren (negentien)twintig gemiddeld tussen de drie- en vierhonderd gulden per jaar, per leerling. Rond het jaar 1940 vroeg het Canisiuscollege in Nijmegen ƒ 1150,- (gulden) per leerling, per jaar. Het instituut Geubbels in Duiven vroeg maar liefst ƒ 1650,- per leerling, per jaar. De ouders hadden dan ook zeer hoge verwachtingen van dit instituut in Duiven en zij werden dan ook niet teleurgesteld. Vele leerlingen zijn (heel) goed terechtgekomen.

Vroom & Dreesmann

Onder de jongeren van Instituut Geubbels hebben het er velen tot burgemeester geschopt. Veel zoontjes van gerenommeerde families hebben hun voetstappen in Duiven liggen, zoals de families Vroom, Dreesmann (V&D), Peek (Peek&Cloppenburg), Kloppenburg, Kreyenborg en Donders. Zoon Adrianus M.J. Geubbels had in 1921 de leiding over het instituut Geubbels overgenomen en tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) bleef het instituut zeer succesvol.

Regina Pacis

Gedurende de Tweede Wereldoorlog bleek het steeds moeilijker om het instituut te kunnen blijven handhaven. Er was een tekort aan voedsel ontstaan waardoor het alsmaar moeilijker werd om de leerlingen te kunnen blijven voeden. De Duitse bezetter vond het pand geschikter voor eigen gebruik en daardoor was het einde in zicht voor ‘Instituut Geubbels’. De nog aanwezige leerlingen werden geleidelijk naar huis gestuurd en heeft Geubbels jr. besloten het Instituut op te heffen. Het pand werd in 1944 verkocht aan de paters Missionarissen Oblaten van Maria. Op 6 mei 1944 werd ‘instituteur’ Adrianus M.J. Geubbels officiëel uitgeschreven uit het bevolkingsregister van Duiven. Hij verhuisde naar de Nassaulaan 30 in Hilversum.

Hitlerjugend

Op 1 augustus 1944 werd het complex, de gebouwen en gronden door de paters Oblaten in gebruik genomen. Het woonhuis ‘Mon Repos’ werd in beslag en in gebruik genomen door de Duitse bezetter met als bestemming een school of kindertehuis voor de ‘Hitlerjugend’. De invasie van de geallieerde troepen op 6 juni 1944 en de slag om Arnhem in september 1944 voorkwam deze bestemming. Na de bevrijding van Nederland in 1945 was er nog maar weinig over van dit pand. Naast de Duitse bezetter werd dit complex ook gebruikt door repatrianten en vluchtelingen en had het als ruïne deze oorlog ‘overleefd’.

Pater ten Dam

Dankzij de inspanningen van Pater Ten Dam werd deze achtergelaten ruïne weer opgebouwd en werd het als klooster op 1 december 1945 geopend met een ‘opleiding voor late roepingen’. Het klooster met de naam ‘Regina Pacis’ (Koningin van de vrede) was een feit. Dit bleek van korte duur. Een kleine twee jaar later werd deze opleiding opgeheven en kreeg het de bestemming van ‘studiehuis voor de congregatie’. Het overgebleven ‘patersbosje’ aan de Kastanjelaan ter hoogte van IKC Remigius werd door de paters gebruikt voor een wandeling en om tot rust te komen.

Doe mee! Stuur uw oude foto`s naar Duuve.nl.

Rond het jaar 1953 was het als dependance gebruikt door de Remigiusschool (eerdere dorpsschool). Van 31 juli 1971 tot 29 augustus 1973 was er een instituut voor stottertherapie. In 1981 werd dit complex verkocht aan de gemeente Duiven en vanaf oktober 1981 heeft de gemeente Duiven het achterste deel in gebruik. De Samen-op-Weg gemeente houden er dienst na aankoop van de kapel en de Liemerse Muziekschool had enkele ruimten tot hun beschikking. De lokale radio-omroep (Radio Aktief) had er ook enkele studioruimten.

Plataan

Inmiddels is het voorste deel (de eigenlijke burgemeesterswoning) in gebruik als Politiebureau in Duiven. In de loop der jaren heeft dit voormalige instituut een behoorlijke transformatie ondergaan en is er nog maar weinig over van het oorspronkelijke pand. De buitenmuren zijn gladgestreken en de oude ramen zijn vervangen door kunststof ramen. Het mooie front is helemaal verdwenen. De grote plataan heeft de ‘tand des tijds’ doorstaan. Het is afwachten welke bestemming dit pand zal verkrijgen wanneer ook de politie in Duiven hier geen gebruik meer van zal maken. Gelukkig hebben we de foto`s nog…

bron: Vredenburg en het rotte pad

 Lezerspost

016Na publicatie van dit artikel was ik aangenaam verrast met een bericht in mijn mailbox met als afzender dhr. Willy Geubbels. Achter-achterkleinzoon van Petrus Matthias Geubbels, woonachtig in Plougoumelen. (Frankrijk). In het bericht waren twee foto`s bijgevoegd.

De familiefoto is verwerkt in de eerste fotoslider in dit artikel. De portretfoto van Petrus Matthias Geubbels ziet u hier. De tekste luidde als volgt;

Ter nagedachtenis aan mijn betovergrootvader, vindt u een foto van mijn voorouder. Directeur van het Instituut Geubbels, begiftigd met het erekruis "Pro Ecclesia et Pontifice", Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Petrus Mathias Geubbels blijft een inspirerend model voor ons gezin. Merci à vous, Goede ontvangst, Met vriendelijke groeten,

Willy Geubbels
achter-achterkleinzoon (Plougoumelen, Frankrijk)

 

  • fjk
  • maassen
  • newyorkpizza348x308
  • nijland348x308
  • polmangroessen348x308
  • vanLoonassurantien
  • witjesgroessen348x308